Jak przygotować dokumentację źródła majątku, którą bank może sprawdzić

Przeniesienie środków z kryptowalut na konto bankowe sprowadza się do jednego dokumentu. Ktoś w zespole compliance musi móc stwierdzić, skąd pochodzą pieniądze, że kryptowaluty należą do Ciebie i że opis zgadza się z liczbami. Dopóki ten dokument nie powstanie, Twój przelew nie ruszy z miejsca.

Ten wpis pokazuje, jak go napisać, jeśli Twoją historię da się bez większego trudu zebrać samodzielnie: jedna lub dwie giełdy, kilka portfeli, nic, czego nie da się odtworzyć w jeden weekend.

To, jak uważnie dokument zostanie przeczytany, bywa bardzo różne – bardziej, niż się zwykle wydaje. W bankowości detalicznej zajmuje się nim jeden pracownik compliance, może przez dwadzieścia minut, z listą pytań, na które musi odpowiedzieć. Przy dużym przelewie albo w bankowości prywatnej ta sama dokumentacja może być analizowana miesiącami: najpierw przez analityka, potem przez komitet, czasem przez zewnętrznego weryfikatora, który wraca z pytaniem o jeden ruch z 2018 roku. Ten sam dokument musi się obronić i przy szybkim przejrzeniu, i przy wnikliwej lekturze, dlatego zaczyna się od podsumowania, a za nim są dowody, ułożone według spisu.

To podsumowanie ma pięć krótkich stron.

Podsumowanie deklaracji, strona po stronie

Tych pięć stron to podsumowanie deklaracji i właśnie je analityk banku czyta jako pierwsze, niezależnie od wielkości sprawy. Przy historii na tyle prostej, że da się ją opracować samodzielnie, stanowią też całą dokumentację: podsumowanie i dowody ułożone za nim według spisu.

Bardziej złożona historia nie ma innego podsumowania. Ma te same pięć stron na początku, a za nimi szczegóły: każdą sekcję rozwiniętą, przepływy narysowane zamiast opisanych, wyniki screeningu z wyjaśnieniem, co oznaczają, uzgodnienie pokazane, a nie tylko stwierdzone. Dlatego pełna dokumentacja w prawdziwej sprawie liczy około trzydziestu stron. Długość nie jest problemem. Problemem jest długość bez podsumowania na początku i dlatego czterdzieści stron zrzutów ekranu to najsłabsza dokumentacja ze wszystkich.

Wyjaśniaj na właściwym poziomie

Oto błąd, który kosztuje ludzi najwięcej czasu, i prawie nikt go nie przewiduje.

Kiedy bank prosi o wyjaśnienie majątku, większość osób próbuje wyjaśnić swoją aktywność: cztery tysiące transakcji albo długą listę przygód on-chain, każdy wypróbowany protokół i każdą pogoń za okazją. Takiego dokumentu nie da się napisać, a już na pewno nikt go nie przeczyta. Dokumentacja zamienia się w ścianę eksportów, a dwa czy trzy fakty, które naprawdę pokazują, skąd pochodzi majątek, giną gdzieś w środku.

Prawie wszystko to tylko szum – i to nie dlatego, że trzeba się tego wstydzić. Większość tych działań skończyła się stratą, więc nie zbudowała pozycji, na którą patrzy bank. Napisz, na czym polegała Twoja aktywność i jak wpłynęła na całość, a same przedsięwzięcia zostaw w załączniku.

Pracownik compliance też nie audytuje pojedynczych ruchów. Sprawdza, czy majątek ma spójne pochodzenie. Wyjaśniaj więc o poziom wyżej: na poziomie okresu i rodzaju aktywności, a nie pojedynczej transakcji.

Taki opis da się sprawdzić, ma trzy linijki, a cztery tysiące transakcji leżą w załączniku i go potwierdzają, zamiast go zastępować. Do tego uczciwie pokazuje bilans: jeśli ten okres zakończył się na 180 000 €, a nie na 210 000 €, piszesz o tym wprost, a straty wyjaśniają różnicę, której w przeciwnym razie bank musiałby się domyślać.

To uproszczenie, i to celowe. Na tym poziomie powinien pozostawać Twój komentarz przez cały dokument, a zejść niżej warto tylko w dwóch sytuacjach: przy istotnym zdarzeniu, takim jak te opisane na stronie piątej, i przy pytaniu, które pracownik compliance faktycznie zadał.

Główna historia na początku

Majątek większości osób ma jedno pochodzenie i trochę szumu wokół. Zacznij od tego źródła, które zbudowało pozycję, i poświęć mu najwięcej miejsca, zamiast przykładać równą wagę do każdego źródła tylko dlatego, że każde wydaje Ci się równie prawdziwe. Jeśli pierwszy zakup przypada na 2016 rok, a potem pozycja była po prostu trzymana, zakup jest przypisem, a historią jest okres trzymania.

Jeśli saldo naprawdę ma więcej niż jedno pochodzenie, nie łącz ich. Analityk banku potrzebuje podziału nie według aktywów ani lat, tylko na dwie kategorie:

• Przepływy pieniędzy i tokenów. Wszystko, co weszło do Twojego ekosystemu portfeli i giełd albo go opuściło: Twoje własne wpłaty w walucie fiducjarnej, wszystko, co przysłał Ci ktoś inny, i każda wypłata na zewnątrz.
• Zyski z inwestycji. To, co aktywność wewnątrz tego ekosystemu dodała albo odjęła, gdy nic nie przekraczało jego granic.

W pierwszej kategorii każdy wpływ o innym pochodzeniu opisujesz osobno. Oszczędności z wynagrodzenia, sprzedaż firmy i przelewy od rodzica to trzy osobne deklaracje źródła majątku, każda opisana raz i udokumentowana raz, własnymi dowodami. Pieniądze osób trzecich wymieszane z Twoimi to miejsce, w którym analityk banku najczęściej się zatrzymuje.

Właśnie przy tym podziale pozornie prosta dokumentacja niepostrzeżenie robi się trudna. Oddzielenie wpłat od zysków wymaga przypisania każdemu ruchowi ceny z chwili, w której nastąpił, i to takiej, której da się bronić. A kiedy wartość przeszła przez kilka aktywów, trudno już odróżnić to, co zaczęło się jako 40 000 € Twoich własnych pieniędzy, od tego, co do nich przyrosło.

Czy po przeczytaniu Twojej pierwszej strony obca osoba potrafiłaby w trzech zdaniach powtórzyć Ci, skąd pochodzi Twój majątek? Jeśli nie, za bardzo wchodzisz w szczegóły.

Dane zamiast albumu z wycinkami

Z czasów, gdy nikt nie potrafił sprawdzić blockchaina, wśród księgowych i pracowników banków pokutuje przekonanie, że dokumentacja źródła majątku oznacza udokumentowanie każdego ruchu dwa razy: zrzut ekranu z jednej strony, potwierdzenie z drugiej, spięte razem w porządku chronologicznym. To największe marnotrawstwo czasu w całym tym procesie.

Bank nie chce Twojej relacji z tego, co działo się w blockchainie. Chce danych źródłowych i możliwości samodzielnego ich sprawdzenia, czyli trzech rzeczy:

• listy adresów blockchain, które kontrolujesz;
• listy giełd i kont używanych przez Ciebie oraz informacji, jak bank może dotrzeć do tych danych: przez dostęp API albo eksport, który wysyłasz mu bezpośrednio;
• Twoich wyciągów bankowych pokazujących pieniądze, które wyszły z konta i teraz na nie wracają, bo potwierdzają one te same ruchy od strony banku.

Czego bank może potrzebować przy każdej z tych trzech rzeczy i czego lepiej nie wysyłać bez prośby, wyjaśnia wpis 12 dokumentów, o które poprosi Twój bank.

Gdy analityk banku to dostanie, przeprowadzi własną analizę – zrobiłby to i tak, bo ma taki obowiązek. Dorzucenie do tego folderu ze zrzutami ekranu nie sprawi, że historia będzie bardziej wiarygodna. Będzie tylko dłuższa, a każdy dodatkowy dokument to kolejna rzecz, która może się nie zgadzać z inną.

Dokumenty mają sens tylko tam, gdzie dane nie mówią same za siebie: umowa pożyczki, akt poświadczenia dziedziczenia, umowa sprzedaży, papiery dotyczące zdarzenia ze strony piątej. Tego nie pokaże żaden blockchain ani żaden eksport z giełdy i właśnie te dokumenty warto starannie zebrać.

Ceny wymagają podobnej dyscypliny. Stara transakcja ma więcej niż jedną cenę, której da się bronić: giełda podała Ci kurs w dolarach, Twój raport podatkowy przyjął inny kurs, a dwa publiczne źródła różnią się dla tego dnia o kilka procent. Nikt nie oczekuje dokładności co do grosza. Oczekuje się, że wybierzesz jedną konwencję, nazwiesz ją i zastosujesz wszędzie, tak żeby Twoje własne liczby zgadzały się ze sobą, nawet jeśli nie pasują do cudzych.

Napisz, czego nie możesz udowodnić

Stronę piątą ludzie najczęściej pomijają, a właśnie ona buduje najwięcej zaufania.

Zacznij ją od zdarzeń, bo zdarzenie niewyjaśnione jest gorsze niż takie, którego nie da się udowodnić. Saldo, które w tydzień spada o połowę, wygląda na niezgłoszone zbycie, dopóki nie napiszesz, że była to kradzież, i nie podasz daty. Kwota, która pojawia się znikąd, wygląda na pieniądze osób trzecich, dopóki nie wskażesz spadku. Pracownik compliance zobaczy oba ruchy bez względu na wszystko. Pytanie tylko, czy najpierw przeczyta Twoje wyjaśnienie, czy wyrobi sobie własne zdanie.

Giełda, która została zamknięta i zabrała ze sobą dane, okres, o którym wiesz, co się w nim działo, ale nie możesz tego udokumentować, kontrahent, którego nie da się już zidentyfikować: żadna z tych rzeczy sama nie pogrąża dokumentacji. Pogrąża ją dopiero to, że analityk banku sam znajduje lukę po przeczytaniu trzech stron, które sugerowały, że żadnej luki nie ma. Opisz ją, podaj, jakiej kwoty w euro dotyczy, napisz, jakie kroki podjęto, żeby ją odtworzyć, i jakie dowody masz zamiast tego.

Dokumentacja, która przyznaje się do dwóch luk i je wyjaśnia, wygląda na uczciwą. Dokumentacja bez żadnych luk wygląda na zbyt gładką i pracownik compliance zaczyna szukać luki, o której nic nie napisano.

Zanim wyślesz

Przeczytaj swoją dokumentację tak, jakby napisał ją ktoś inny, a Twoim zadaniem było znalezienie w niej dziury. Jeszcze lepiej: daj ją znajomej osobie, która nie wie nic o Twoich kryptowalutach, i poproś o to samo. Ty nie spojrzysz na nią świeżym okiem, a ta osoba zatrzyma się dokładnie tam, gdzie zatrzyma się pracownik compliance. W szczególności sprawdź:

• czy każde euro wpłacone na giełdy i wypłacone z nich widnieje na wyciągu bankowym wystawionym na Twoje nazwisko;
• czy dokumentacja wymienia każdy adres, który kontrolujesz, i każde konto używane przez Ciebie, i czy podaje, jak bank może sam pobrać te dane;
• czy dzisiejsze saldo w eksploratorze bloków zgadza się z tym, co według stron pierwszej i czwartej posiadasz;
• czy przepływy zewnętrzne i zyski z inwestycji sumują się do tego, co według Twojego opisu posiadasz;
• czy każdy skok salda jest wyjaśniony ruchem albo opisany jako zdarzenie;
• i czy, jeśli zyski są duże, potrafisz wyjaśnić swoją sytuację podatkową, potwierdzoną przez kogoś z odpowiednimi kwalifikacjami, a nie tylko przez Ciebie.

Sześć odpowiedzi „tak” oznacza dokumentację, którą można przeanalizować, a nie odesłać. Co dalej, zależy od banku: przeprowadzi własne kontrole, w tym screening Twoich adresów narzędziami analityki blockchain pod kątem nielegalnej działalności, i nadal może wrócić z pytaniami. Nie powinien jednak wracać z pytaniem, na które dało się odpowiedzieć przed wysłaniem.

Kiedy weekend nie wystarczy

Wszystko powyżej opiera się na jednej cesze prostej historii: dwóch ruchach, które łatwo prześledzić od początku do końca. Dodaj drugą giełdę i trzeci portfel, a nie dostaniesz trudniejszego problemu, tylko dziesiątki takich samych problemów. Mnożą się jednocześnie dwie rzeczy: przelewy między Twoimi własnymi kontami, z których każdy trzeba rozpoznać jako Twój, a nie policzyć jako sprzedaż, oraz oparte na nich wyliczenie zysków, które musi się teraz zgadzać dla każdego aktywa i każdej użytej ceny.

Sprawę prawie nigdy nie utrudnia egzotyczna aktywność. Utrudnia ją rozproszony charakter każdej historii kryptowalutowej: jedna historia, podzielona na kawałki między strony, które nic o sobie nie wiedzą. Giełda wie, co z niej wyszło, ale nie wie, dokąd trafiło. Blockchain wie, co dotarło, ale nie wie, kto to wysłał. Twój bank widzi transfer w PLN, ale nie wie, co działo się wcześniej. Nikt nie ma pełnego obrazu i nikt poza Tobą nie ma powodu, żeby go złożyć. Łączenie tych kawałków to właściwa praca, a liczba połączeń rośnie znacznie szybciej niż liczba kont.

Jedno z tych połączeń szkodzi bardziej niż pozostałe i robi to po cichu: każdy przelew między dwoma Twoimi portfelami wygląda na sprzedaż dla każdego narzędzia, które zna tylko jeden z nich. Uczciwa historia może trafić do banku z zyskami, których nigdy nie było, i z deklaracją podatkową, w której ich nie ma.

Jeśli to Twoja historia, a nie ta z tego wpisu, metoda się nie zmienia. Zmienia się ilość pracy. Wpis Kto przygotowuje Twoją dokumentację źródła majątku pokazuje, ile naprawdę kosztuje każdy sposób jej przygotowania.

Czytaj dalej: wpis 12 dokumentów, o które poprosi Twój bank omawia dowodową część dokumentacji. Przygotowujesz całą deklarację samodzielnie? Wpis Co umieścić w deklaracji źródła majątku, strona po stronie wchodzi w szczegóły.

Zrób dwuminutowy test gotowości. Pokaże Ci, gdzie są luki, zanim zaczniesz pisać, i nie wymaga żadnego przygotowania.